در طول کارهای عادی روزانه، به طور ناگهانی ادرار از مجرای خروجی مثانه خارج می‌شود که می‌توان آن را به عنوان "بی اختیاری ادرار"، " نشت غیر ارادی ادرار"، "بی اختیاری کنترل مثانه" تعریف کرد. این یک مشکل بسیار شایع در جامعه در بانوان است.
اگر بی اختیاری ادرار را درمان نکند در زندگی اجتماعی خود قطعا دچار مشکل خواهد شد. چرا که دچار شرمندگی در اجتماع خواهد شد. در اغلب موارد با تغییر در شیوه زندگی و درمان پزشکی مشکل برطرف می‌شود.

انواع بی اختیاری ادراری
4 علت برای بی اختیاری ادراری وجود دارد.

بی اختیاری در اثر استرس:
شایع‌ترین علت بی اختیاری ادرار در زنان است. سرفه، عطسه، زور زدن، افزایش فشار داخلی شکم، خنده از جمله موارد دیده شده در بی اختیاری ادراری در بانوان است. در عضلات مثانه و پیشابراه شیر و کف لگن ضعف رخ می‌دهد (کانال ادرار مثانه به خارج باز می‌شود). مهم‌ترین دلایل؛ بارداری، زایمان و یائسگی.

بی اختیاری ادراری (نوع فشرده سازی):
احساس ناگهانی تخلیه ادرار است. بر خلاف بی اختیاری ادراری در اثر استرس که در آن عضلات کف لگن دچار ضعف می‌شود، عضله مثانه بیش از حد فعال است.

خروج مخلوط ادرار:
استرس و بی اختیاری در ادرار باعث خروج ادرار ترکیبی می‌شود.

سرریزی ادرار:
اگرچه مثانه پر است، به علت از دست دادن حس و بی اختیاری پر بودن مثانه تشخیص داده نمی‌شود و ادرار بیش از حد ذخیره می‌شود. این نوع بی اختیاری، آسیب مثانه، انسداد حالب، دیابت در مرحله پیشرفته (که باعث آسیب به اعصاب می‌شود)، در بیماران دچار آسیب نخاعی و یا اختلالات سیستم عصبی مانند اسکلروز متعدد دیده می‌شود.

علل خروج ادرار
-افزایش سن
-یائسگی (به علت کاهش استروژن)
-تولد (دشواری در دوران تولد، تولد کودکان بزرگ دشوار است، تعداد زیادی تولد،...)
-دیابت
-چاقی
-ژنتیک (بافت همبند در برخی زنان سست است)
-بیماری‌های سیستمیک (بیماری مزمن کلیه، آسم، برونشیت، اسکلروز متعدد مانند پارکینسون )

بی اختیاری موقت می‌تواند در شرایطی ایجاد شود مانند:
الکل، مصرف بیش از حد مایعات، باعث تحریک مثانه، برخی داروها (داروی قلب، دارو فشار خون بالا)، عفونت‌های دستگاه ادراری، ممکن است ادرار یا یبوست حتی در افراد سالم افزایش یابد.

بدانیم بی اختیاری چگونه است؟
جهت ارزیابی بی اختیاری ادرار، تهیه یک تاریخچه پزشکی خوب بسیار مهم است. ثبت تاریخ مفصل (داستان) معاینه فیزیکی مهم است. معاینه فیزیکی در تعیین مشکل بی اختیاری فرد بسیار مهم است.

در معاینه ، یک معاینه لگنی دقیق باید رعایت شود. علاوه بر این، میزان پرولاپس رحم (نزول)، پرولاپس مثانه (سیستوسل)، پرولاپس از روده (رکتوسل) باید بررسی شود. این آزمون معمولا به کسانی که گردن مثانه واژن آنها از بین رفته، "آزمون مارشال با اندازه‌گیری تحرک گردن مثانه با کمک سواب پنبه انجام می‌شود" داده می‌شود و نوع آزمون Q است.

دفتر ثبت ادرار 24 ساعته: حاوی میزان مایع و فرکانس ادرار است. این دفتر دکتر را برای تشخیص و درمان بهتر کمک می‌کند.

آزمایش ادرار: برای تشخیص عفونت دستگاه ادراری، سنگ ادرار یا خون تعیین می‌شود.

اندازه‌گیری باقیمانده ادرار (PVR) : به راحتی توسط سونوگرافی در مثانه پی از ادرار کردن قابل اندازه‌گیری است. حضور مقدار زیادی از ادرار در مثانه بعد از ادرار، انسداد دستگاه ادراری یا مثانه نشان می‌دهد که ممکن است لایه‌های عصبی و عضله‌ای دچار مشکل شده‌اند.

آزمون یوردینمیک: این تست‌ها بر اساس اندازه‌گیری فشار مثانه در طول دفع و استراحت هستند. هرجند که همیشه برای تشخیص بی اختیاری نیاز نیستند اما در تعیین نوع بی اختیاری مفید هستند.

درمان خروج ادرار
با توجه به نوع و شدت بی اختیاری ادراری درمان برنامه ریزی می‌شود. درمان محافظه کارانه و درمان‌های مختلف پزشکی یا جراحی با توجه به بیماری است.

درمان محافظه کارانه (درمان غیر جراحی)
در اینجا هدف، تقویت عضلات کف لگن و عضلات مثانه است.

آموزش مثانه: برای تقویت به تاخیر انداختن دفع ادرار و تقویت احساس مثانه آموزش در نظر گرفته می‌شود.

آموزش عضلات کف لگن: ورزش، تمرینات ''محل اتصال کف لگن'' مثانه، حالب (به عنوان مثال، روی مثانه و خروجی مثانه در زاویه کانال ادرار کار می‌شود)، تقویت پشتیبانی، به خصوص لواتور در بیماران مبتلا به بی اختیاری ادرار استرسی، اولین گام درمان برای تقویت لگن به دیافراگم است.

تحریک الکتریکی: در مقعد و واژن توسط الکترود انجام می‌شود. اعصاب لگن با هشدار عضله کف لگن با تحریک الکتریکی درمان می‌شود. انقباض رفلکس عضلات اطراف مجرای خروجی مثانه برای افزایش فشار بسته شدن مجرای ادرار صورت می‌گیرد. این درمان ممکن است جندین ماه به طول بیانجامد و نیاز به جلسات متعدد دارد. امروزه این نوع درمان، درمان ترجیحی نمی‌باشد.

درمان با دارو
استروژن: : مخاط مثانه و افزایش تحریک گردش خون از بافت زیر مخاطی؛ برای افزایش پاسخ عضله صاف و فشار بسته شدن مجرای ادراری استفاده می‌شود. استفاده موضعی از استروژن دروطل 6 هفته در زمان خواب 2-1 گرم به عنوان شیاف استفاده می‌شود. دوز نگهرانده 3-2 بار در هفته است.
آنتی کلی نرژیک و / یا استفاده از داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای، به خصوص (فشرده‌سازی) و بی اختیاری سرریز قابل درمان است. گسترش و افزایش ظرفیت مثانه، افزایش انقباضات غیر ارادی مثانه را به دنبال خواهد داشت.

جراحی
به طور کلی، در نوع بی اختیاری ناشی از استرس، جراحی ارجح است. جراحی شکم (جهت عدم باز کردن شکم، می‌توان از طریق وماژینال یا لاپاروسکوپی اعمال می‌شود. روش جراحی بسته بسیار پیشرفت داشته و از جدیدترین فن‌آوری‌های مصنوعی "رسن(محروم)" هستند.
نوع عمل جراحی
-عملیات از شکم انجام می‌شود: MMK- برچ مارشال مارکتی-کرانز یا برچ عمل شود. می‌تواند به دو صورت باز یا لاپاروسکوپی انجام شود.
-عملیات زنجیری (رسن): TVT و TOT وتکنیک‌های مینی سیلینگ.
-اسفنکتر مصنوعی مجرای ادراری
-تزریق اطراف مجرای ادراری (تفلون، کلاژن، چربی اتولوگ، ...).


 


  • نمایش شماتیک جراحی TOT

     

    عملیات زنجیر (رسن):
    رایج‌ترین نوع عمل در بی اختیاری ادرار از نوع استرسی و مخلوط است. عملیات توسط عبور یک زنجیر از گردن مثانه به لگن انجام می‌شود. (TVT و TOT و سیلینگ کوتاه) بیمار می‌تواند روز بعد از عمل مرخص شده و بلافاصله به زندگی روزانه بازگردد. من عمل TOT را به طور کلی ترجیح می‌دهم. در واژینال مجرای ادراری 6 برش حدود 2-1 سانتی‌متر ایجاد می‌شود. این عملیات ساده است که حدود نیم ساعت به طول می‌انجامد. شانس موفقیت بیش از 90% است. نتایج بلند مدت بسیار خوب است و احتمال عود کم است.


 

پیشنهاد برای کاهش خطر ابتلا به بی اختیاری ادرار؛
-کاهش وزن برای افراد چاق
-برای جلوگیری از یبوست و مصرف فیبر در رژیم غذایی
-اجتناب از فعالیت‌هایی که باعث بی اختیاری ادرار می‌شوند
-سیگار کشیدن (ترک سیگار خطر ابتلا به بی اختیاری ادرار را کاهش می‌دهد).
-اجتناب از محرک مثانه (قهوه، چای، نوشابه‌های کولا، مانند کاهش مصرف مواد کافئین دار)
-درمان سرفه مزمن
- تمرینات کگل (به خصوص قیب از بارداری و حاملگی، تمرنیات کگل روزانه خطر ابتلا به بی اختیاری ادرار را کاهش می‌دهد).
-ورزش منظم

 

© 2016 - Op. Dr. Cem ÖZLÜK